Ramazan ayı, İslam inancında sadece bir imsak ve iftar döngüsü değil; bireyin ruhsal tekâmülünü gerçekleştirdiği, toplumsal adaletin pekiştiği ve ilahi kelamın yeryüzüne inişiyle şereflenen müstesna bir zaman dilimidir. Bu yazımızda, Ramazan’ın faziletini Kur’an-ı Kerim ışığında ve akademik bir perspektifle ele alacağız.

1. Nüzul-i Kur’an ve Ramazan

Ramazan ayını diğer tüm zaman dilimlerinden ayıran temel unsur, hidayet rehberi olan Kur’an-ı Kerim’in bu ayda indirilmeye başlanmış olmasıdır. Bakara Suresi 185. ayette bu durum şöyle ifade edilir:

“Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve hakla batılı birbirinden ayırmanın açık delilleri olarak Kur’an’ın kendisinde indirildiği aydır…”

Bu bağlamda Ramazan, sadece bir “Kur’an Okuma” ayından ziyade, Kur’an’ın mesajını “Anlama ve Hayata Tatbik Etme” ayıdır yani metnin lafzından manasına yolculuk yapmak, bu ayın en büyük faziletidir.

2. Orucun Mahiyeti: Takva ve İrade Eğitimi

Oruç ibadeti, sadece fiziksel bir açlık hali değil, nefsani arzuların denetim altına alındığı bir irade eğitimidir. Ayette belirtilen “leallekum tettekûn” (umulur ki korunursunuz/takvaya erersiniz) ifadesi, orucun nihai hedefinin bireyin ahlaki bir duyarlılık kazanması olduğunu gösterir.

• Bireysel Arınma: Zihni ve kalbi kötü düşüncelerden arındırmak.

• Sosyal Adalet: Açlığın deneyimlenmesi yoluyla ihtiyaç sahiplerinin halini anlamak ve paylaşma bilincini (infak) geliştirmek.

3. Bin Aydan Hayırlı Gece: Kadir Gecesi

Ramazan’ın kalbi hükmünde olan Kadir Gecesi, ilahi rahmetin sağanak halini aldığı bir gecedir. Kur’an’ın ifadesiyle “bin aydan daha hayırlı” (Kadr/3) olan bu gece, insanın kendi iç dünyasına yönelmesi ve hayatını muhasebe etmesi için sunulmuş bir lütuftur.

4. Toplumsal Dayanışma ve İnfak

Ramazan, adalet ilkesinin bir tecellisi olarak malın temizlenmesi ve bölüşülmesi için en uygun zamandır. Zekat, fıtır sadakası ve gönüllü infaklar aracılığıyla toplumsal uçurumlar azalır; sevgi ve merhamet köprüleri kurulur.

Kaynakça:

• Diyanet İşleri Başkanlığı. (2020). Kur’an Yolu Tefsiri. Ankara: DİB Yayınları.

• Gazzâlî, E. H. (2011). İhyâu Ulûmi’d-Dîn (Cilt 1). (M. A. Can, Çev.). İstanbul: Bedir Yayınları.

• İslamoğlu, M. (2008). Hayat Kitabı Kur’an: Gerekçeli Meal-Tefsir. İstanbul: Düşün Yayıncılık.