Özet
Enfâl Suresi’nin 65 ve 66. ayetleri, İslam düşüncesinde sıklıkla “nesih”, “moral motivasyon” ve “ilâhî mükellefiyetin sınırları” tartışmaları bağlamında ele alınmıştır. Bu çalışma, söz konusu iki ayeti nüzul bağlamı, dilsel yapı, klasik tefsir geleneği ve çağdaş yorumlar ışığında incelemekte; özellikle ikinci ayetin birincisini “neshettiği” iddiasını eleştirel biçimde değerlendirmektedir. Çalışma, bu ayetlerin ilâhî hitabın pedagojik yönünü ve insan kapasitesine göre yükümlülük ilkesini yansıttığını savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Enfâl 65–66, nesih, mükellefiyet, ilâhî hitap, insan kapasitesi, cihad ahlâkı.
Okuyucu Notu
Bu yazı, Enfâl Suresi 65–66. ayetlerini siyâk–sibâk bütünlüğü ve insan kapasitesini gözeten ilâhî hitap anlayışı çerçevesinde ele almaktadır. Metin, nesih varsayımını sorgulayan tefekkür odaklı bir okuma teklif etmektedir.
Giriş
Kur’an ayetlerinin anlaşılmasında en sık karşılaşılan problemlerden biri, ilâhî hitabın zamansal bağlam ile insan kapasitesi arasındaki ilişkisinin yeterince dikkate alınmamasıdır. Enfâl Suresi 65 ve 66. ayetleri, bu ilişkinin en çarpıcı örneklerinden birini sunar. İlk bakışta iki ayet arasında bir “oran değişikliği” göze çarpar: Bir ayette müminlerin on katı düşmana karşı direnç göstermesi beklenirken, hemen ardından gelen ayette bu oran bire ikiye düşürülmektedir. Bu durum, klasik literatürde çoğunlukla “nesih” kavramı üzerinden açıklanmıştır. Ancak bu açıklama, hem Kur’an’ın bütüncül hitap yapısı hem de ilâhî adalet ilkesi açısından yeniden düşünülmeye muhtaçtır.
İÇİNDEKİLER
- Özet
- Giriş
- Siyâk ve Sibâk: Bedir Bağlamı
- Dilsel ve Kavramsal İnceleme
- Ara Değerlendirme: Kur’an’da İdeal ile Gerçeklik Arasındaki Denge
- Nesih Tartışması: Gerçekten Bir Hüküm Kaldırma mı?
- İlâhî Hitabın Pedagojik Yönü
- Günümüze Bakan Yönü
BİZ BİZE 