İslam’da yeminlerin önemli bir yeri vardır. Ancak, boşama yemini gibi ciddi yeminler, büyük bir sorumluluk ve sonuçlarına katlanma gerekliliği ile gelir. Bu yeminlerin kefareti diğer yeminlerden daha ağırdır çünkü bu yeminler eşler arasındaki ilişkiyi doğrudan etkilerler. Bu yazıda bu konuya yer verilecektir.

Yeminlerin yerine getirilmesi Allah nezdinde ciddi bir öneme sahiptir. Ancak yapılıp sonra pişman olunan yeminlerin sorumluluğundan kurtulmak için bir kefaret ödemek gerekir. Kefaret ödemek Allah’ın çok ciddi emirlerindendir. İmanın ve adaletin gereği olarak, yeminlerin tutulması ve yeminlerin sonuçlarına katlanılması gerektiği Kur’an’ı Kerim’de açıkça ifade edilir.

Yeminlerin diyeti arasında bazı farklılıklar vardır. Boşama yeminlerinin kefareti diğer yeminlerden daha ağırdır. Diğer yeminlerde üç gün tutulan oruç boşama yeminlerinde iki aydır. Normal yeminlerin kefareti on fakiri doyurmak olduğu halde boşama yeminlerinin kefareti altmış fakiri doyurmaktır. Normal yeminlerin kefareti Maide Suresi 89. ayette şöyle bildiriliyor:

5: MAİDE / 89. Allah sizi kasıtsız yeminlerinizden sorumlu tutmaz fakat kasıtlı yaptığınız yeminlerden sorumlu tutar. Bunun kefareti bir kimseyi özgürlüğüne kavuşturmak yahut ortalama ailenize ne yediriyorsanız ondan on fakire yedirmek yahut on fakiri giydirmektir. Bunlara gücü yetmeyen üç gün oruç tutsun. Eğer yemin ettiyseniz yeminlerinizin kefareti işte budur. Yeminlerinize dikkat edin. Allah size ayetlerini bu şekilde açıklıyor. Umulur ki teşekkür edersiniz.

Boşama Yeminleri ve Getirdikleri Sorumluluklar

Allah, kasıtsız yeminlerden değil, yalnızca kasıtlı yeminlerden insanı sorumlu tutar. Yemin kefaretinden kurtulmak için eşine kasıtlı yemin etmediğini söyleyenler olabilir. Allah, yemin eden insanın kalbindeki kasıt nedir bildiğini ve kefareti yerine getirmeden eşine dokunandan bunun hesabını soracağını bildiriyor.

Boşama yemini eden bir erkek için kefaret ödemek sadece maddi bir sorumluluğun ötesine geçer. Bu yeminin kefareti, bir insanın özgürlüğünü sağlayarak haksız yere incitilmiş birinin acısını hafifletmeyi amaçlar. İslam, adaleti ve merhameti bir arada bulundurur.

Anam avradım olsun sana el sürmeyeceğim. Annen şu kapıdan içeri bir adım atarsa şart olsun üçten dokuza boşsun. Babanla görüşürsen şart olsun üçten dokuza boşsun gibi sözleri söyleyen kimseler yaptıkları yeminin kefaretini ödemezlerse eşlerine el süremezler.

Bu yemini yapan erkekler eşine dönebilmek için büyük bir kefaret ödemek zorundadır. Bunun kefareti şunlardır: Boşama yemini eden bir erkek bir kimsenin diyetini ödeyerek onu özgürlüğüne kavuşturmalıdır. Bu illa da bir köle bulup onu özgürlüğüne kavuşturmak anlamında değildir.

Özgürlüğüne kavuşturulacak kimse bir mahkum olabilir. Ölüm cezasından diyet ödeyerek kurtulma imkanına sahip olduğu halde bu diyeti ödemeye güç yetiremeyen bir mahkumun diyetini ödeyerek onu özgürlüğüne kavuşturmalıdır. Buna imkanı el vermeyenler temaslarından önce iki ay aralıksız oruç tutmalıdır. Oruç tutmaya da gücü yetmeyenler altmış fakiri doyurmalıdır. Konuyla ilgili ayet mealleri aşağıda verilmiştir.

58: MÜCADELE / 1. Allah, kocası hakkında seninle tartışan ve Allah’a şikâyette bulunan kadının sözlerini işitti. Allah ikinizin konuşmasını işitiyor. Elbette Allah her şeyi işiten ve her şeyi görendir.

58: MÜCADELE / 2. 3. Sizden karılarını anneleri gibi gördüklerini söyleyen kimseleri, karıları doğurmadı. Muhakkak ki onlar, eşlerini boşamak için çirkin bir yalan söylüyorlar. Allah çok bağışlayandır. İçinizden karılarını anneleri gibi gördüğünü söyleyenler ve sonra sözlerinden dönenler birbirlerine dokunmadan önce bir kimseyi özgürlüğüne kavuştursun. İşte size böyle öğüt veriliyor. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.

58: MÜCADELE / 4. 5. İmkânı el vermeyenler temaslarından önce iki ay aralıksız oruç tutsun. Oruç tutmaya da gücü yetmeyenler, altmış fakiri doyursun. Bu öğütler Allah ve Resul’üne inanıp Allah’ın koyduğu sınırları koruyanlarınız içindir. Kafirler için elim bir azap vardır.

Boşama yeminin iddet müddeti normal iddet müddetinden farklıdır. Bu yeminlerin iddet müddeti dört aydır. Birinci duruşmadan sonra dört ay bekleme sürecinde kadınla erkek aynı evde kalır fakat kefaretini ödemediği sürece erkek eşine el süremez. El sürerse tecavüz etmiş olur ve günahkar olur. Kadın tecavüze uğradığı için Allah ona merhamet eder ve bağışlar.

İddet müddeti süresinde kadının her türlü masrafını erkek karşılamak zorundadır. Erkek yemin eder etmez eşini kapının önüne koyamaz. Böyle bir hakka sahip değildir. Kefaret ödemediği takdirde dört ay sonra ikinci duruşma yapılır. Bu duruşmada hakim boşanma kararını onaylar. İslami hak ve hukuka uygun bir şekilde boşanırlar.

Eşini boşamanın da çok ağır bir yaptırımı vardır çünkü kendisine dört ay gibi uzun bir düşünme süreci verilen erkek, bu süreçte makul bir adım atıp boşanmaktan vazgeçmemiştir. Böylece ikinci bir yaptırımı haketmiştir.

İkinci yaptırımla erkeğin eşine geri dönmesine bir engel konmuştur. Bu engele göre boşadığı kadın başka bir erkekle evlenip geçinemez de boşanırsa veya yeni kocası ölür de dul kalırsa o zaman boşanan eski koca boşadığı eşine tekrar evlenme teklifinde bulunabilir. Kadın kabul ederse yeni bir sözleşme yapılır ve bir daha boşanmayacaklarına dair Allah’a söz verilir. Evlilik sigortasının miktarı konusunda aralarında anlaşmaya varılır. Aralarında anlaşılan evlilik sigortası miktarı kadına ödendikten sonra ikinci kez evlenirler.

Sonuç olarak, yeminlerin ciddiyetinin bilincinde olmak ve gerektiğinde sorumluluğunu üstlenmek, sağlam bir İslami karakterin ve adaletin temelidir. Allah’ın hükümlerine uygun bir şekilde davranmak hem bu dünyada hem de ahirette huzur ve barışın anahtarıdır.