İslam hukukunda yetimlerin korunması ve haklarının gözetilmesi büyük önem taşır. Dedelerin vasiyet etmedikleri takdirde yetim torunlarına miras bırakamayacak olmaları, İslam’ın adalet ve sosyal yardımlaşma ilkelerine uygun görünmeyebilir. Bu yazıda, İslam’ın adalet ve merhamet ilkelerine uygun olmayan bir durum eleştiriliyor ve yetimlerin haklarının korunması gerektiğine vurgu yapılıyor.

İslam dininde yetimlerin hakları, toplumsal sorumluluğun önemli bir parçası olarak kabul edilir. Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde, yetimlerin korunması, mallarının adaletle yönetilmesi ve toplumun onlara destek olması gerektiği vurgulanır. Ancak bazı durumlarda bu ilkelere uyulmadığı gözlemlenmektedir.

Dede Mirası ve Yetim Çocuklar

İslam’da bir adamın evli olan oğlu öldüğü zaman kendi çocukları ve eşiyle birlikte anne babasına da miras düşer fakat fıkıhta yetim kalan çocuklara, dedenin mirasından mal düşmez.

Birçok Müslüman toplumunda, halk dilindeki “dede yetimi” durumu özellikle hassas bir konudur. Bir insan babasından önce ölmüşse ve ölümüyle birlikte geride yetim çocuklar bırakmışsa, bu yetim çocuklar dedeleri öldüğü zaman dedelerinin mirasından yararlanamaz. Dedeler yetim torunlarına mallarından miras bırakmak isterlerse vasiyet etmeleri gerekiyor.

Dedenin ani ölümü nedeniyle yetim torunlarına mal verilmesini vasiyet edemediği bir durumda yetim torunlar, dede mirasından tamamen mahrum kalırlar. Yetimlerin babalarından yetimlere kalması gereken miras hakkı, hayattaki amcalarına ve halalarına geçer. Yani yetimlerin babalarının ölümüyle aradaki kan bağı kopmuş ve akrabalık sona ermiş gibi olur. Bu durumda babalarının ölümüyle muhtaç duruma düşmüş olan yetimler, dede mirasından mahrum duruma düşürülmüştür. Nisa Suresi 9. ayette Allah şöyle buyuruyor ve hem fakihleri hem de yetim hakkı yiyenleri uyarıyor:

4: NİSA / 9. ayet meali: Kendileri, geriye rüşdünü ispat etmemiş çocuklar bıraktıkları takdirde onların geleceğinden endişe duyanlar, yetimlerin hakkını yemekten de endişe duysunlar. Allah’dan korksunlar ve hakkı söylesinler.

Yetimlere miras düşmemesi, İslam’ın adalet anlayışıyla bağdaşmamaktadır. İslam hukukunda, mirasçıların adaletli bir şekilde paylaşıma tabi tutulması esastır. Ancak dedelerin vasiyet etmedikleri takdirde yetim torunlarına miras bırakamamaları, toplumda adaletsizlik ve yetimlere karşı haksızlık hissi yaratmaktadır.

Büyük Günah:

Yetimler, toplumun en korunması gereken fertleri arasında yer alır. İslam’da, yetimlerin mal varlıklarının korunması ve onların geleceği için en iyi şekilde idare edilmesi emredilmiştir. Dolayısıyla, dedelerin vasiyet etmeksizin miras bırakamamaları, yetimlerin haklarının gözetilmesine aykırı bir durumdur.

4: NİSA SURESİ / 2. ve 3. ayet meali: Yetimlere mallarını verin. Kirli malı temiz malın yerine koyup, onların mallarını kendi mallarınıza katarak yemeyin. Muhakkak ki bu büyük bir günahtır.

İslam’ın ruhuna uygun bir yaklaşım ise, dedelerin miraslarından yetim torunlarının da adil bir şekilde yararlandırılması gerekir ve bu İslam’ın temel prensiplerindendir, mirasçıların haklarının korunması, toplumsal adaletin sağlanması için hayati önem taşır.

Sonuç olarak, İslam hukukunda yetimlerin haklarına saygı gösterilmesi, mirasçılık hükümlerinin adaletle uygulanması gereklidir. Dedelerin vasiyet etmedikleri durumda yetim torunlarına miras bırakamamaları, İslam’ın adalet ve merhamet ilkeleriyle bağdaşmayan bir uygulamadır. Toplumun bu konuda daha duyarlı olması ve İslam’ın öğretilerine uygun davranılması, sosyal adaletin ve toplumsal refahın artması için önemlidir. İslam hukukunda mirasçılık konusunun adaletle işlenmesi, toplumsal sorumlulukların gereği olarak değerlendirilmelidir.