Gözlerimizde aniden beliren bir ışık çakması veya görüş alanımızda süzülen küçük siyah noktalar… Çoğumuz bu durumu “Çok yoruldum”, “Tansiyonum düştü” ya da “Geçer nasıl olsa” diyerek geçiştiririz. Oysa göz önünde aniden beliren bu çakmalar ve lekeler, gözün arka duvarında hayati bir doku olan retinanın imdat çağrısı olabilir.
Bu sinyaller zamanında dikkate alınmadığında, süreç maalesef geri dönüşü olmayan kalıcı görme kayıplarına ve hatta körlüğe kadar ilerleyebilir. Peki gözümüz bize ne anlatmaya çalışıyor? Hangi belirti ne anlama geliyor?
Gözün İçinde Ne Oluyor? (Işık Çakması Nedir?)
Gözümüzün içini yumurta akı kıvamında, saydam ve jölemsi bir sıvı doldurur. Vitreus adı verilen bu jel sıvı, yaşlandıkça, miyopi durumunda veya darbe aldığında büzüşmeye ve sıvılaşmaya başlar.
Bu büzüşme sırasında jel sıvı, gözün en arka kısmındaki görme tabakasından (retinadan) ayrılmak ister. Jel, retinaya hafifçe dokunduğunda veya onu çektiğinde beyin bunu ağrı olarak değil, “ışık çakması”, “şimşek çakması” veya “yıldırım düşmesi” şeklinde algılar.
Eğer bu jel sıvı retinadan sorunsuzca ayrılırsa bir problem yaşanmaz. Ancak ayrılırken retinayı kuvvetle çekerse, retinada bir yırtık oluşturabilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler Nelerdir?
Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçıyla karşılaştıysanız zaman kaybetmeden bir göz hekimine görünmeniz gerekir:
Ani Işık Çakmaları: Özellikle karanlık ortamda, başınızı veya gözünüzü çevirdiğinizde gözünüzün kenarlarında beliren çakmalar.
Sinek Uçuşmaları ve Siyah Noktalar: Görüş alanınızda aniden çoğalan nokta, örümcek ağı, çizgi veya uçuşan sinek benzeri lekeler.
Kurum Yağması Hissi: Aniden gözünüzün önüne kurum veya toz bulutu çökmüş gibi olması (bu durum yırtılan bölgeden göz içine ufak kanamalar sızdığını gösterebilir).
Göz Önüne Perde İnmesi: Görüş alanınızın bir kenarından başlayan ve merkeze doğru ilerleyen siyah bir gölge/perde hissi.
Unutmayın: Retina tabakasında ağrı hissi veren sinirler yoktur. Dolayısıyla bir retina yırtığı kesinlikle ağrı yapmaz. Ağrınızın olmaması, durumun tehlikesiz olduğu anlamına gelmez!
Yırtık Oluştuktan Sonra Ne Olur? (Retina Dekolmanı)
Görsel üzerindeki İngilizce terimler ve Türkçe karşılıkları:
Retinal Tear: Retina Yırtığı (Kırmızı ok ile gösterilen yırtık alanı)
Posterior Vitreous Detachment (PVD): Arka Vitreus Dekolmanı (Jel sıvının retinadan ayrılması)
Shrinking/Detaching Vitreous: Büzüşen ve Ayrılan Vitreus Jeli
Vitreous Humor: Vitreus Sıvısı / Jeli
Retina: Retina Tabakası
Sclera: Sklera (Göz Akı)
Optic Nerve: Optik Sinir (Görme Siniri)
Lens: Göz Merceği
Cornea: Saydam Tabaka (Kornea)
Pupil: Göz Bebeği
Iris: İris (Renkli Tabaka
Jel sıvının çekmesiyle retinada bir yırtık açılırsa, gözün içindeki sıvı bu yırtıktan içeri sızmaya başlar. Sızan sıvı, retina tabakasını yapıştığı duvardan bir duvar kağıdı gibi sökerek kaldırır. Buna tıpta Retina Dekolmanı denir.
Ayrılan retina dokusu beslenemediği için oradaki görme hücreleri hızla ölmeye başlar. İlk günlerde veya haftalarda müdahale edilmezse, o bölgedeki görme kaybı kalıcı hale gelir.
Tedavisi Var mı? Erken Teşhis Neden Hayati?
Evet, retina yırtıklarının kesin ve oldukça etkili tedavileri vardır. Ancak burada tek bir kural geçerlidir: Zamanlama.
1. Yırtık Henüz Taze ve Ayrışma Olmamışsa: Poliklinik ortamında sadece 5-10 dakika süren Argon Lazer (Lazer Kaynağı) işlemi ile yırtığın etrafı adeta perçinlenir. İşlem ağrısızdır ve ameliyata gerek kalmadan göz kurtarılır.
2. Yırtık İlerleyip Retina Ayrıştıysa: Bu aşamada artık tek seçenek cerrahi operasyondur (Vitrektomi ameliyatı). Ameliyatla retina tekrar yerine yapıştırılır.
Erken dönemde uygulanan basit bir lazer işlemi hayat kurtarırken, gecikilmiş vakalarda ameliyat yapılsa dahi eski görme kalitesine ulaşmak oldukça zorlaşır.
Kimler Daha Çok Risk Altında?
40-50 yaş üzerindeki bireyler
Yüksek miyobu (yakını görememe) olanlar
Daha önce göz ameliyatı (katarakt vb.) geçirenler
Göze darbe alanlar veya ağır travma yaşayanlar
Diğer gözünde retina yırtığı geçmişi olanlar
Sonuç: Gözlerinizi İhmal Etmeyin
Işık çakmaları ve göz önünde beliren yeni lekeler basit birer yaşlılık ya da yorgunluk belirtisi değildir. Gözünüzde özellikle geceleri veya karanlıkta beliren ışıklanmalar fark ettiğinizde “Geçer” diyerek beklemeyin.
Göz bebeklerinin damlayla büyütülerek yapıldığı detaylı bir retina muayenesi, sadece birkaç dakikanızı alır ama ömür boyu görebilmenizi sağlar.
Sağlıklı ve aydınlık günler dileğiyle…
