Rezum prostat tedavisi, iyi huylu prostat büyümesine bağlı orta veya şiddetli alt idrar yolu şikâyetleri bulunan ve ilaç tedavisinden yeterli fayda görmeyen bazı hastalarda değerlendirilebilir. Su buharı enerjisiyle uygulanan bu işlem, büyümüş prostat dokusunu küçülterek idrar kanalındaki baskıyı azaltmayı amaçlar.

Rezum, uygun hastalarda genellikle güvenli kabul edilse de tamamen risksiz değildir. İşlem sonrasında geçici idrar şikâyetleri, kanama, enfeksiyon, sonda kullanımı ve idrar yapamama görülebilir. Rezum’un gerekli veya uygun olup olmadığı; şikâyetlerin şiddeti, prostatın hacmi ve yapısı, mesane ve böbreklerin durumu, önceki tedaviler ve diğer seçenekler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Rezum prostat tedavisi nedir ve nasıl uygulanır?

Rezum, iyi huylu prostat büyümesine bağlı alt idrar yolu şikâyetlerini azaltmayı amaçlayan, idrar kanalından uygulanan bir girişimdir. Özel bir cihaz aracılığıyla büyümüş prostat dokusuna kontrollü su buharı verilir.

Su buharının oluşturduğu ısı, hedeflenen prostat dokusunda hasar meydana getirir. Vücut zaman içinde bu dokuyu uzaklaştırır. Böylece prostatın idrar kanalına yaptığı baskı ve idrar akımındaki tıkanıklık azalabilir.

Dışarıdan kesi yapılmaması, Rezum’un tamamen risksiz veya müdahalesiz olduğu anlamına gelmez. İşlem sonrasında sonda kullanımı, geçici idrar şikâyetleri ve tıbbi takip gerekebilir. Rezum prostat kanseri tedavisi değildir.[1]

Rezum prostat tedavisi güvenli mi? Riskleri ve yan etkileri nelerdir?

NICE, mevcut kanıtların uygun hastalarda Rezum’un güvenli ve etkili bir seçenek olarak kullanılmasını desteklediğini belirtmektedir. Bununla birlikte kanıtların önemli bölümü belirli hasta gruplarından elde edilmiştir. Özellikle büyük prostatlara ilişkin uzun dönem ve karşılaştırmalı veriler daha sınırlıdır.[2]

İşlem sonrasında şu şikâyetler görülebilir:

● İdrar yaparken yanma

● Sık idrara çıkma

● Ani idrar yapma ihtiyacı

● İdrarda veya menide kan

● Geçici olarak artan idrar şikâyetleri

● Sonda kullanma gereksinimi

● İdrar yolu enfeksiyonu

● Geçici idrar yapamama

Prostat dokusunda işlem sonrası oluşan şişlik, ilk günlerde veya haftalarda idrar yapmayı zorlaştırabilir. Bu nedenle bazı hastalarda sonda kullanılması gerekir. Sondanın ne kadar süre kalacağı; prostatın özelliklerine, uygulanan tekniğe ve hastanın iyileşme sürecine göre değişir. Klinik çalışmalarda sonda kullanımı ve sonda süresi farklı oranlarda bildirilmiştir. Bu nedenle herkes için geçerli tek bir süre vermek doğru değildir.

Daha uzun süren idrar yapamama, idrar kanalında daralma, idrar kaçırma ve cinsel işlevle ilgili sorunlar da olası riskler arasındadır. Bu komplikasyonlar genellikle daha düşük oranlarda bildirilmiştir. Risklerin sıklığı; çalışmanın tasarımına, kullanılan tanımlara, takip süresine ve hastanın özelliklerine göre değişebilir. Nadir görülen ciddi enfeksiyonlar veya diğer komplikasyonlar nedeniyle işlem sonrası kontroller aksatılmamalıdır.[1,2]

Rezum cinsel işlevleri korur mu?

Rezum prostat tedavisinin tercih edilme nedenlerinden biri, mevcut çalışmalarda sertleşme ve boşalma işlevleri üzerindeki etkisinin bazı diğer prostat girişimlerine kıyasla daha sınırlı görünmesidir. Ancak bu durum, cinsel işlevlerin her hastada kesin olarak korunacağı anlamına gelmez.

Beş yıllık, çok merkezli, randomize ve kontrollü bir çalışmada yeni gelişen kalıcı sertleşme sorunu bildirilmemiştir. Aynı çalışmada işlemle ilişkili boşalma sorunları düşük oranda görülmüş ve beş yıl içinde yeniden cerrahi tedavi gereken hastaların oranı yüzde 4,4 olarak raporlanmıştır.[3]

Bu sonuçlar, çalışmaya alınan ve çoğunlukla prostat hacmi 30–80 cc arasında olan hastalar için geçerlidir. Farklı prostat hacimlerine veya tüm hasta gruplarına doğrudan genellenmemelidir. Ayrıca cinsel işlev sonuçları, çalışmalarda kullanılan tanımlara ve değerlendirme yöntemlerine göre değişebilir.

Yüzde 4,4 oranı tüm olası tedavi başarısızlıklarını veya sorunları ifade etmez. Bu oran esas olarak yeniden cerrahi gereksinimini gösterir; yeniden ilaç kullanılması veya başka bir tedaviye geçilmesi gibi durumları kapsamayabilir. Bu nedenle “Rezum cinselliği kesinlikle etkilemez” veya “ömür boyu yeniden tedavi gerekmez” demek doğru değildir.

Rezum’un etkisi ne zaman başlar?

Bazı hastalarda idrar şikâyetlerinde rahatlama ilk haftalarda başlayabilir. Ancak belirgin ve daha kalıcı yararın ortaya çıkması çoğunlukla birkaç ay sürer. Çalışmalarda belirtilerdeki iyileşmenin zaman içinde arttığı ve yaklaşık üç ay civarında daha belirgin hale geldiği görülmüştür.[1,3]

İlk günlerde veya haftalarda sonda kullanımı, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve acil idrar ihtiyacı görülebilir. Bu nedenle tedavi planlanırken iyileşme dönemi, işe ve günlük yaşama dönüş süresi de dikkate alınmalıdır.

150 cc prostatta Rezum yapılabilir mi?

Rezum’un temel beş yıllık randomize çalışması, prostat hacmi 30–80 cc olan erkeklerde yapılmıştır.[3] Bu nedenle 150 cc prostatı bulunan hastalarda bu çalışmanın sonuçlarını doğrudan ve aynı güven düzeyiyle genellemek mümkün değildir.

Avrupa Üroloji Derneği kılavuzunda, 80 cc’nin üzerindeki ve 150 cc’ye kadar olan prostatları inceleyen daha sınırlı araştırmalarda olumlu sonuçlar bildirildiği belirtilmektedir. Ancak bu veriler, daha küçük prostatlarda elde edilen beş yıllık randomize kanıtlarla aynı kapsamda değildir. Büyük prostatlara ilişkin çalışmaların hasta sayısı, tasarımı ve takip süresi sınırlı olabilir. Bu nedenle sonuçlar daha temkinli yorumlanmalıdır.[4]

150 cc prostatı olan bazı hastalarda Rezum teknik olarak uygulanabilir. Ancak uygunluk yalnızca prostat hacmine göre belirlenmez. Aşağıdaki faktörler birlikte değerlendirilmelidir:

● Prostatın büyüme şekli

● Orta lobun bulunup bulunmaması

● İdrar kanalındaki tıkanıklığın derecesi

● Mesanenin çalışma gücü

● Böbrek fonksiyonları

● Kullanılan ilaçlar

● Daha önce uygulanan tedaviler

● Hastanın beklentileri

Büyük prostatlarda işlem süresi, uygulama sayısı, sonda ihtiyacı, iyileşme süresi ve yeniden tedavi olasılığı 30–80 cc aralığındaki hastalardan farklı olabilir. Bu konularda kesin ve güvenilir oranlar sınırlı olduğundan, Rezum’un neden önerildiği ve daha yerleşik cerrahi seçeneklere göre beklenen yararları ile belirsizlikleri ürologla ayrıntılı biçimde konuşulmalıdır.

Şikâyet yoksa prostat büyüklüğü nedeniyle Rezum gerekir mi?

Hayır. Yalnızca prostatın büyük olması, tek başına Rezum veya başka bir girişim gerektirdiği anlamına gelmez.

Prostat hacmi ile idrar şikâyetlerinin şiddeti her zaman aynı değildir. Büyük bir prostat az şikâyete neden olabilirken, daha küçük bir prostat idrar çıkışını belirgin biçimde zorlaştırabilir.[5]

Şikâyetleri az olan ve komplikasyon gelişmeyen hastalarda düzenli takip uygun bir seçenek olabilir. Buna karşılık aşağıdaki durumlar tedavi kararını değiştirebilir:

● Tekrarlayan idrar yapamama

● Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu

● Mesane taşı

● Belirgin veya tekrarlayan kanama

● Tıkanıklığa bağlı böbrek etkilenmesi

● Mesanede sürekli yüksek miktarda idrar kalması

Şikâyet olmaması, mesanenin tamamen boşaldığını göstermez. Gerektiğinde işeme sonrası mesanede kalan idrar miktarı, böbrek fonksiyonları ve idrar akımı değerlendirilmelidir.

PSA ile prostat hacmi arasındaki fark nedir?

Prostat hacmi ultrason veya başka görüntüleme yöntemleriyle ölçülür ve genellikle cc veya mL olarak ifade edilir. PSA ise kan tahlilidir ve çoğunlukla ng/mL birimiyle raporlanır.

“Prostat hacmi 150 cc” ile “PSA 150 ng/mL” tamamen farklı sonuçlardır.

PSA yüksekliği tek başına prostat kanseri tanısı koydurmaz. İyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı, idrar yolu enfeksiyonu, yakın zamanda yapılan bazı işlemler ve başka etkenler PSA düzeyini artırabilir.

Bununla birlikte belirgin veya kalıcı PSA yüksekliği; yaş, önceki PSA değerleri, muayene bulguları ve gerektiğinde ileri incelemelerle birlikte ürolog tarafından değerlendirilmelidir.[6]

NICE ve Avrupa Üroloji Derneği Rezum hakkında ne söylüyor?

NICE, uygun hastalarda Rezum’un NHS içinde kullanılmasını desteklemektedir. NICE değerlendirmelerinde orta veya şiddetli alt idrar yolu şikâyetleri ve çoğunlukla 30–80 cc prostat hacmi öne çıkmaktadır. Bu durum, her hastanın veya her hastanenin Rezum için uygun olduğu anlamına gelmez.[2,7]

Avrupa Üroloji Derneği, Rezum’la ilgili olumlu güvenlik ve cinsel işlev sonuçlarına dikkat çekmektedir. Bununla birlikte standart tedavilerle doğrudan karşılaştırmalı kanıtların ve özellikle büyük prostatlara ilişkin uzun dönem verilerin sınırlı olabileceğini de vurgulamaktadır.[4]

Bu yaklaşımlardan çıkarılabilecek ortak sonuç şudur: Yeni bir tedavi yöntemi seçilirken cihazın veya işlemin adından önce hastanın ihtiyacı, prostatın özellikleri, alternatif tedavilerin sonuçları ve takip planı değerlendirilmelidir.

Rezum öncesinde doktora hangi sorular sorulmalı?

● Tedaviye şimdi ihtiyacım var mı, yoksa düzenli takip yeterli olabilir mi?

● İşeme sonrasında mesanemde idrar kalıyor mu?

● Böbreklerimde etkilenme var mı?

● Prostatımın büyüklüğü ve yapısı Rezum’a uygun mu?

● Prostatım 80 cc’nin üzerindeyse bu işlemle ilgili kanıtların sınırları nelerdir?

● Diğer tedavilere göre beklenen yarar, risk ve yeniden tedavi olasılığı nedir?

● Sonda ne kadar süre kalabilir?

● Geçici idrar şikâyetleri ne kadar sürebilir?

● Rahatlama ne zaman başlar?

● İlaç veya yeni bir girişim gerekme olasılığı nedir?

● İşlem ve malzeme ücretleri hangi koşullarda karşılanır?

Rezum prostat tedavisi, uygun seçilmiş bazı hastalarda yararlı bir seçenek olabilir. Ancak özellikle büyük prostatlarda karar, mevcut kanıtların sınırlılıkları da dikkate alınarak muayene ve tetkik sonuçlarına göre verilmelidir. En sağlıklı yaklaşım, yöntemin avantajlarını, belirsizliklerini ve alternatiflerini ürologla birlikte değerlendirmektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tanı ve tedavi önerisi değildir. İşlem sonrasında hiç idrar yapamama, ateş veya titreme, şiddetli ağrı ya da yoğun kanama gelişirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kaynaklar

1. Boston Scientific. Rezum Water Vapor Therapy: riskler ve iyileşme.

2. NICE. Transurethral water vapour ablation — Recommendations, HTG482.

3. McVary KT ve arkadaşları. Final 5-Year Outcomes of the Multicenter Randomized Sham-Controlled Trial…. Journal of Urology, 2021.

4. European Association of Urology. Non-neurogenic Male LUTS — Disease Management.

5. NIDDK. Enlarged Prostate (Benign Prostatic Hyperplasia).

6. NIDDK. Prostate Tests.

7. NICE. Rezum for treating lower urinary tract symptoms secondary to benign prostatic hyperplasia, HTG545.